''Paris İklim Anlaşması'' onaylanıyor…

24 Eylül 2021 Cuma 21:13

 

 


İklim değişikliğinin etkilerini azaltmak ve küresel ısınmayı durdurmak için imzalanan ilk anlaşma (BMİDÇS) “Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesidir.

Küresel ısınmanın nedenlerini araştırmak için Dünya Meteoroloji Örgütü ve Birleşmiş Milletler Çevre Programı tarafından 1988 yılında IPCC(Hükûmetler arası İklim Değişikliği Paneli) kuruldu. Panelin çalışma yöntemi dünya genelindeki iklimle ilgili çalışmaları ve akademik makaleleri inceleyerek rapor hazırlamaktır. Bu raporlar ülkelerin görevlendirdiği uzmanlar ve bilim insanları tarafından toplantılar yapılarak ve ortak bir kararla herkesin onayladığı bir metin halinde yayınlanır. lk rapor 1990 yılında yayınlandı ve tüm dünyada büyük bir şok etkisi yarattı. Rapor, bugüne kadar yayınlanan küresel iklim değişikliği ile ilgili en geniş çaplı bilimsel tespitleri ve gelecekle ilgili tahminleri içeriyordu.

Dünya kamuoyundaki tepkiler, devletleri bu alanda beraber hareket etmeye yöneltti. Sorun küreseldi ve tüm dünyayı ilgilendiriyordu. Çalışmalar meyvesini verdi ve IPCC raporunun da etkisi ile 1992 yılında BMİDÇS - “Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi” imzalandı.

Bu sözleşme, ülkeleri ekonomik gelişmişlik ve sanayileşme durumuna göre gruplara ayırıyordu. Sanayileşen ülkelere, atmosfere daha fazla karbondioksit saldıkları için “tarihsel sorumluluk” getiriyordu.

Türkiye, Sözleşmenin ilk metninde, OECD ve gelişmiş ülkeleri içeren EK-1 ve EK-2 listelerinde yer alıyordu. Türkiye, 2001 yılında Marakeş’te yapılan COP7 toplantısında EK-2 listesinden çıkarıldı. Özel koşulları olduğu kabul edilen Türkiye, gelişmekte olan ülkelere fon verme zorunluluğu olan ülkeler listesinden çıkarılmış oldu. Türkiye halen Çerçeve Sözleşmede EK-1’de, “gelişmiş ülke”  kategorisinde bulunuyor. Doha ve Lima’da düzenlenen toplantılarda ise, Türkiye’nin başta Küresel Çevre Fonu (GEF) olmak üzere UNFCCC mekanizmalarına erişimi garantilendi. Türkiye, bu gelişmeleri takiben 2009 yılında Kyoto Sözleşmesi’ne taraf oldu.

Kyoto Protokolünün süresi 2020 yılında sona erdi ve Paris İklim Anlaşması yürürlüğe girdi. Türkiye Paris İklim Anlaşmasını imzaladı fakat TBMM ‘de onaylanmadığı için yürürlüğe girmedi. Bu anlaşmada da daha önceki listeler geçerli olduğu için Türkiye, EK-1 ülkesi olması nedeniyle Yeşil İklim Fonu (GCF) ve Temiz Kalkınma Mekanizması (CDM) desteklerinden yararlanamıyor. Türkiye bu gerekçelerle bu güne kadar Paris Anlaşması’nı onaylamıyordu.

 

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulu'nda, Paris İklim Anlaşması'nı önümüzdeki ay TBMM'nin onayına sunulacağını belirtti. Anlaşmanın yürürlüğe girmesi için ülke parlamentolarında onaylanması gerekiyor.

 

Anlaşmanın en önemli maddesine göre, her ülkeye karbon salınımı azaltmak için hedefler koyması gerekiyor. Bu hedefler “Niyet Edilen Ulusal Katkı Beyanı” olarak adlandırılıyor. Katkı beyanları beş yılda bir gözden geçirilecek. Bu yıl Glasgow'da düzenlenecek COP26, Paris İklim Anlaşması sonrası genel değerlendirmenin yapılacağı ilk zirve olacak.

 

 

YAZARIN DİĞER YAZILARI